Quyền chọn (options) là gì: hiểu Call và Put trong 10 phút
Quyền chọn cho người mua quyền (không phải nghĩa vụ) mua hoặc bán tài sản ở giá định trước. Giải thích Call, Put, phí quyền chọn, đòn bẩy và rủi ro mất toàn bộ phí.
"Quyền" mua bán, chứ không phải "nghĩa vụ"
Quyền chọn (options) là một sản phẩm phái sinh cho người mua quyền — chứ không phải nghĩa vụ — mua hoặc bán một tài sản ở một mức giá định trước, trong một khoảng thời gian. Đây là công cụ linh hoạt nhưng nhiều người mới hiểu sai. Bài này giải thích hai loại cốt lõi: Call và Put.
Hai loại quyền chọn
- Quyền chọn mua (Call): cho quyền mua tài sản ở "giá thực hiện" (strike). Bạn mua Call khi kỳ vọng giá tăng.
- Quyền chọn bán (Put): cho quyền bán tài sản ở giá thực hiện. Bạn mua Put khi kỳ vọng giá giảm, hoặc để phòng hộ danh mục.
Mỗi quyền chọn có giá thực hiện và ngày đáo hạn xác định trước. Người mua trả một khoản phí quyền chọn (premium) để có quyền này.
Ví dụ đơn giản
Cổ phiếu đang 100. Bạn mua một Call với giá thực hiện 110, phí 3.
- Nếu giá lên 130: bạn thực hiện quyền mua ở 110 → lời (130 − 110 − 3) = 17.
- Nếu giá dưới 110 lúc đáo hạn: bạn không thực hiện quyền, chỉ mất phí 3 — không hơn.
Đặc điểm: với người mua quyền chọn, lỗ tối đa = phí đã trả, nhưng lời có thể lớn.
Đòn bẩy và "mất trắng phí"
- Đòn bẩy: phí quyền chọn rẻ hơn nhiều so với mua tài sản, nên một biến động nhỏ của tài sản có thể làm phí thay đổi theo tỷ lệ phần trăm rất lớn.
- Rủi ro mất toàn bộ phí: nếu đáo hạn mà quyền chọn "vô giá trị" (giá không vượt strike với Call), bạn mất toàn bộ phí — tương tự rủi ro của chứng quyền có bảo đảm ở Việt Nam.
- Giá trị thời gian hao mòn: càng gần đáo hạn, phần giá trị thời gian của quyền chọn càng giảm — quyền chọn là tài sản "tan dần" theo thời gian.
Phòng hộ — công dụng ít được nhắc
Ngoài đầu cơ, Put thường dùng để phòng hộ (hedging): nắm cổ phiếu và mua Put như một "bảo hiểm" — nếu giá giảm mạnh, Put bù lỗ. Đây là cách dùng quyền chọn thận trọng, liên hệ bảo hiểm danh mục.
Cảnh báo: bán quyền chọn rủi ro vô hạn
Bài này nói về mua quyền chọn (lỗ giới hạn ở phí). Ngược lại, bán khống quyền chọn (writing) có thể chịu lỗ rất lớn, thậm chí gần như vô hạn — đây là chiến lược cho người chuyên nghiệp, không dành cho người mới.
Kết luận
Quyền chọn cho người mua quyền (không phải nghĩa vụ) mua (Call) hoặc bán (Put) tài sản ở giá định trước. Người mua có lỗ giới hạn ở phí nhưng lời tiềm năng lớn, đổi lại rủi ro mất trắng phí khi đáo hạn và giá trị thời gian hao mòn. Quyền chọn là công cụ đòn bẩy và phòng hộ mạnh, nhưng phức tạp — không phù hợp tích sản dài hạn cho người mới.
Bước tiếp theo
Ưu tiên tích sản dài hạn đơn giản thay vì công cụ phái sinh phức tạp?
👉 Mở fastbot — DCA tự động không đòn bẩy trên 3 sàn, miễn phí — đăng ký qua @fastbot_support.