Tỷ lệ tiết kiệm: đòn bẩy bị xem nhẹ nhất trong đầu tư

Khi nói về xây dựng tài sản, hầu hết sự chú ý đổ vào lợi nhuận: cổ phiếu nào, chiến lược nào, làm sao kiếm thêm vài phần trăm mỗi năm. Nhưng với phần lớn mọi người, đặc biệt trong 10–15 năm đầu, yếu tố quyết định nhất lại là một con số ít được nhắc tới: tỷ lệ tiết kiệm — bao nhiêu phần trăm thu nhập bạn thực sự để dành và đầu tư.

Vì sao tỷ lệ tiết kiệm lại mạnh đến vậy ở giai đoạn đầu?

Khi danh mục còn nhỏ, số tiền bạn nạp vào lớn hơn nhiều so với số tiền thị trường tạo ra.

Hãy xét một người mới có danh mục 50 triệu đồng. Nếu thị trường tăng 10% trong năm, danh mục sinh ra 5 triệu. Nhưng nếu người đó tiết kiệm được 10 triệu trong cùng năm, khoản nạp vào gấp đôi khoản lãi. Ở quy mô này, nâng tỷ lệ tiết kiệm có tác động lớn hơn nhiều so với việc cố nặn thêm vài phần trăm lợi nhuận.

Chỉ khi danh mục đã đủ lớn — sau nhiều năm — thì lợi nhuận mới dần vượt qua khoản nạp vào và lãi kép trở thành động lực chính. Nhưng để đến được điểm đó, bạn cần một tỷ lệ tiết kiệm đủ cao ngay từ đầu.

Hai mặt của tỷ lệ tiết kiệm cao

Tỷ lệ tiết kiệm có một đặc tính kép mà lợi nhuận không có. Tiết kiệm được nhiều hơn đồng nghĩa:

• Nạp vào danh mục nhiều hơn mỗi tháng.
• Chi tiêu để duy trì lối sống ít hơn, nên số tiền cần cho tự do tài chính cũng thấp hơn.

Nói cách khác, nâng tỷ lệ tiết kiệm vừa làm cái "đích" đến nhanh hơn, vừa kéo cái "đích" đó lại gần. Lợi nhuận chỉ tác động lên một vế của phương trình; tỷ lệ tiết kiệm tác động lên cả hai.

Yếu tố bạn kiểm soát được

Bạn không kiểm soát được thị trường sẽ tăng hay giảm năm nay. Nhưng bạn gần như hoàn toàn kiểm soát được mình để dành bao nhiêu. Dồn năng lượng vào biến số mình kiểm soát được thường hiệu quả hơn là săn đuổi biến số ngoài tầm với.

Điều này không có nghĩa lợi nhuận không quan trọng — về dài hạn nó rất quan trọng. Ý ở đây là: với người mới, nâng tỷ lệ tiết kiệm từ 10% lên 20% thu nhập thường tạo khác biệt lớn hơn việc cố tăng lợi nhuận từ 8% lên 10%.

Cách tăng tỷ lệ tiết kiệm một cách bền vững

1. Đo con số hiện tại. Tháng này bạn để dành và đầu tư bao nhiêu phần trăm thu nhập? Nhiều người không biết chính xác.
2. Tự động hoá khoản đầu tư ngay sau ngày lương, để tiết kiệm xảy ra trước chi tiêu.
3. Tăng dần theo thu nhập. Mỗi lần được tăng lương, chuyển một phần mức tăng đó thẳng vào đầu tư — tránh để lối sống phình theo thu nhập.
4. Theo dõi theo tỷ lệ, không chỉ số tuyệt đối, để biết mình đang tiến bộ thật hay chỉ kiếm nhiều hơn rồi tiêu nhiều hơn.

Lợi nhuận hấp dẫn và đáng bàn. Nhưng nếu bạn chỉ chọn một đòn bẩy để kéo trong những năm đầu, hãy kéo tỷ lệ tiết kiệm — đó là thứ nằm chắc trong tay bạn.